Nowe samochody są coraz bardziej skomplikowane. Kto będzie je naprawiał?

Hybrydy, samochody elektryczne, kamery, radary i rozbudowana elektronika sprawiają, że od mechaników wymaga się dziś znacznie więcej niż jeszcze kilkanaście lat temu. Tymczasem warsztaty już mierzą się z niedoborem wykwalifikowanych pracowników. Branża zaczyna więc szukać przyszłych fachowców tam, gdzie dopiero uczą się zawodu – w technikach i szkołach branżowych.

Mówimy o elektromobilności, autonomicznych samochodach i coraz bardziej zaawansowanych układach bezpieczeństwa. Znacznie rzadziej pojawia się pytanie o ludzi, którzy będą te samochody diagnozować, naprawiać i serwisować.

Odpowiedź w dużej mierze siedzi dziś w ławkach techników i szkół samochodowych.

Każdy współczesny samochód to nie tylko silnik, zawieszenie i hamulce. Pod karoserią kryją się kilometry przewodów, dziesiątki sterowników, czujniki, kamery, radary i coraz bardziej rozbudowana elektronika. Ktoś musi potrafić wszystkie te elementy diagnozować, naprawiać i prawidłowo kalibrować.

Mechanicy, elektromechanicy, diagności, wulkanizatorzy czy lakiernicy pozostają przy tym grupą zawodową, której znaczenie łatwo przeoczyć, dopóki samochód działa prawidłowo.

Problem pojawia się wtedy, gdy zaczyna brakować ludzi posiadających odpowiednie kompetencje.

Terminy wizyt w dobrych serwisach potrafią być liczone w tygodniach, a ogłoszenia o pracę dla fachowców pozostają aktywne przez wiele miesięcy. Jednocześnie wymagania wobec mechaników stale rosną.

Samochód hybrydowy, elektryczny układ napędowy, układ awaryjnego hamowania czy kamera wymagająca kalibracji po wymianie szyby oznaczają konieczność posiadania wiedzy znacznie wykraczającej poza tradycyjną mechanikę.

Młodzi mechanicy dostaną własne mistrzostwa

Jedną z inicjatyw mających zwrócić uwagę na młodych ludzi wybierających zawody motoryzacyjne jest konkurs „Wyścig Talentów – Motoryzacja”. Kolejna edycja rozpocznie się 27 października na platformie xpertis.cloud.

Założeniem konkursu jest stworzenie rywalizacji, w której wiedza uczniów techników i szkół branżowych może być sprawdzana, porównywana i nagradzana.

Chcemy, żeby uczniowie szkół samochodowych mieli swoją olimpiadę – rywalizację, która docenia ich wiedzę, motywuje do nauki i otwiera drzwi do pracodawców – mówi Jan Rychlewski, członek zarządu Xpertis, organizatora konkursu.

W przypadku uczniów szkół ogólnokształcących olimpiady przedmiotowe od lat są sposobem na wyróżnienie najlepszych. W szkolnictwie zawodowym podobne osiągnięcia znacznie rzadziej przebijają się do szerszej świadomości.

Tymczasem uczeń, który potrafi prawidłowo zinterpretować dane z testera diagnostycznego, znaleźć przyczynę usterki lub wyjaśnić wpływ niewłaściwego ciśnienia w oponach na drogę hamowania, zdobywa wiedzę mającą bezpośrednie znaczenie dla późniejszego bezpieczeństwa samochodów.

Mechanik musi dziś rozumieć cały samochód

Konkurs obejmuje cztery główne obszary: opony, oleje i płyny eksploatacyjne, elektrykę i elektronikę oraz mechanikę pojazdu.

Taki podział odzwierciedla zmiany zachodzące w samym zawodzie mechanika. Współczesne samochody wymagają coraz szerszego spojrzenia na poszczególne układy.

Mechanik zajmujący się częścią mechaniczną coraz częściej musi rozumieć również elektronikę. Elektromechanik powinien znać wpływ płynów eksploatacyjnych i środków smarnych na pracę podzespołów. Diagnostyka wymaga natomiast łączenia informacji pochodzących z wielu układów pojazdu.

Brak takiego podejścia może prowadzić do wymiany kolejnych części bez prawidłowego ustalenia źródła problemu, co oznacza dodatkowe koszty dla klienta i kolejne wizyty w warsztacie.

Eliminacje w szkołach, finał w 20 miastach

Rywalizacja rozpocznie się od eliminacji szkolnych online, które odbędą się od 27 października do 21 grudnia 2026 roku.

Nauczyciel zgłasza zespół i wybiera termin eliminacji. Każdy uczestnik otrzymuje indywidualnie losowany zestaw pytań. Na udzielenie odpowiedzi przewidziano 45 sekund.

O wyniku decyduje przede wszystkim poprawność, ale znaczenie ma również tempo odpowiadania.

Do Wielkiego Finału awansuje 30 proc. najlepszych uczestników z każdej szkoły. Rozwiązanie ma pozwolić na udział finalistów zarówno z dużych centrów kształcenia zawodowego, jak i mniejszych szkół.

Finał odbędzie się w dniach 8-21 kwietnia 2027 roku w 20 miastach w całej Polsce.

Uczestnicy będą mieli 90 minut na rozwiązanie papierowego testu pod nadzorem jury, w którego skład mają wejść również wykładowcy uczelni technicznych.

Na najlepszych czekają nagrody pieniężne i rzeczowe. Zdobywca pierwszego miejsca otrzyma 10 tys. zł. Laureaci zostaną nagrodzeni podczas Gali Finałowej zaplanowanej na czerwiec 2027 roku w Warszawie.

Nagrody również dla nauczycieli i szkół

Organizatorzy zdecydowali się wyróżnić także nauczycieli prowadzących oraz szkoły.

Nauczyciele przedmiotów zawodowych wykonują ogromną pracę, często bez należytego docenienia. Dlatego w konkursie nagradzamy nie tylko uczniów, ale też ich opiekunów i szkoły. Sukces ucznia to zawsze także sukces nauczyciela – podkreśla Alfred Franke, członek zarządu Xpertis.

Nauczyciele laureatów otrzymają vouchery i nagrody rzeczowe, natomiast szkoła zwycięzcy dostanie profesjonalny wózek narzędziowy przeznaczony do pracowni.

Ma to również zwrócić uwagę na rolę nauczycieli zawodu, którzy często prowadzą zajęcia przy ograniczonych możliwościach wyposażenia szkolnych pracowni.

Branża łączy siły w sprawie przyszłych mechaników

Za konkursem stoją przedstawiciele różnych części rynku motoryzacyjnego. Wspierają go producenci opon, olejów, części i elektroniki samochodowej, sieci warsztatowe oraz organizacje branżowe.

Firmy konkurujące na co dzień o klientów i pracowników mają wspólny interes w zwiększaniu liczby dobrze przygotowanych fachowców wchodzących na rynek pracy.

Bez nowych mechaników i diagnostów coraz trudniejsze będzie również wykorzystanie technologii rozwijanych przez producentów części, wyposażenia warsztatowego czy środków eksploatacyjnych.

Kto będzie naprawiał samochody za kilka lat?

Rozwój motoryzacji zwiększa wymagania wobec ludzi odpowiedzialnych za serwisowanie pojazdów.

Znajomość tradycyjnej mechaniki pozostaje podstawą, ale coraz częściej trzeba łączyć ją z elektroniką, diagnostyką komputerową oraz wiedzą o nowoczesnych układach napędowych i bezpieczeństwa.

Zmianie technologicznej nie zawsze towarzyszy jednak podobna zmiana społecznego postrzegania szkolnictwa zawodowego. Technikum lub szkoła branżowa nadal bywają traktowane jako mniej prestiżowa ścieżka edukacji.

Tymczasem to właśnie ich absolwenci będą za kilka lat odpowiadać za diagnostykę, naprawy i bezpieczeństwo coraz bardziej skomplikowanych samochodów.

Eliminacje „Wyścigu Talentów – Motoryzacja” rozpoczną się 27 października 2026 roku. Udział w konkursie jest bezpłatny. Wielki Finał zaplanowano na kwiecień 2027 roku w 20 miastach, a Galę Finałową na czerwiec w Warszawie.